Het maagdarmkanaal van je hond; achtergronden om het immuunsysteem van je hond beter te begrijpen (plus adviezen!) | Deel 1 in de serie “De hond & het immuunsysteem”

Wil jij leren hoe het immuunsysteem en het maagdarmkanaal van je hond werkt en hoe je klachten kunt voorkomen? 

Dat lees je in deze serie, die begint met de achtergronden van het maagdarmkanaal. Deze kennis is essentieel voor het begrijpen hoe dit complexe systeem werkt én wat je zelf kunt doen om ervoor te zorgen dat je hond een goede spijsvertering en een sterk immuunsysteem krijgt, heeft en houdt.

Het spijsverteringsstelsel, waarom is dat belangrijk?

De hond kent een aantal belangrijke systemen in het lichaam, die ervoor zorgen dat deze optimaal functioneert. Tussen deze systemen bestaat een unieke, maar complexe relatie, die zich tijdens de evolutie heeft ontwikkeld. Het is als het ware een code voor overleving voor alle levende organismen. Een voorbeeld van een dergelijke relatie is de verbinding tussen het immuunsysteem, het endocriene (hormonale) systeem en het digestieve systeem. Doordat deze systemen door elkaar worden beïnvloed, betekent dat ook dat het lichaam als geheel moet worden bekeken; een disbalans in een bepaald systeem heeft ook effect op andere systemen in het lichaam.

Terug naar het digestieve systeem. Dit redelijk ingewikkelde systeem, ook wel het spijsverteringsstelsel genoemd, is in het lichaam van vitaal belang. De darmen verdienen hierbij extra aandacht, omdat zich daar een groot deel van het immuunsysteem bevindt. Centraal hierin staan beschermende microbiële organismen. Deze micro-organismen, die in de darmen huizen, worden het eerst blootgesteld aan en reageren op verschillende invloeden van buitenaf, zoals bijvoorbeeld ziektekiemen. Om te begrijpen wat de invloed is van het maagdarmkanaal en het immuunsysteem, is het eerst van belang te bekijken wat het spijsverteringsstelsel is, waaruit het bestaat en hoe dit stelsel werkt.

Wat is het spijsverteringsstelsel?

Het spijsverteringsstelsel zorgt voor de vertering en opname van voedingsstoffen. Het bestaat achtereenvolgens uit de bek, tanden, slokdarm, maag, dunne darm, dikke darm, alvleesklier en lever.

De bek is het begin van het spijsverteringsstelsel. Het is de plek waar het verteringsproces begint. De belangrijkste functies van de bek en de tanden zijn het verzachten van het voedsel door te kauwen en het voedsel voorbereiden op chemische vertering met behulp van speeksel. De bek van de hond vertoont nog veel overeenkomsten met de bek van een klassieke carnivoor. Kleine snijtanden (incisivi) worden door wilde hondachtigen en honden op een zelf-samengesteld dieet gebruikt om vlees van botten te kluiven en te schrapen, maar ook voor verzorging. Lange hoektanden  (canini) zijn gebouwd voor het vangen van prooien en om vlees uit elkaar te scheuren. Kiezen, bestaande uit premolaren (valse kiezen) en molaren (ware kiezen), houden het vlees vast, snijden het af, knippen het en malen plantmateriaal fijn. Tijdens het kauwen van voedsel wordt er speeksel uitgescheiden door vier speekselklieren: de parotis bij ieder oor, de mandibularis aan iedere kant van de onderkaak, de sublingualis onder de tong en de zygomaticus in de bovenkaak onder het oog. De speekselvloed wordt vergroot als de hond eten ruikt of ziet.

Als het eten eenmaal gekauwd is of in stukken is gebroken in de bek, wordt het doorgeslikt en komt het via de larynx (strottenhoofd) in de slokdarm terecht. Dit is een korte, gespierde buis, die naar de maag loopt en waardoor voedsel en vloeistoffen worden vervoerd. De slokdarm van de hond is een zeer elastisch orgaan en is daardoor in staat grote stukken vlees te transporteren naar de maag. Doorgeslikt voedsel wordt tijdens passage door de slokdarm geduwd en geknepen door ritmische samentrekkingen van de gespierde wanden van de slokdarm. Deze bewegingen, die niet onder bewuste controle staan, worden peristaltiek genoemd. De wand van de slokdarm produceert slijm, waardoor het voedsel gemakkelijk door golven van spiercontracties naar de maag kan worden gestuurd. De cellen die dit slijm produceren, worden extra gestimuleerd door de aanwezigheid van voedsel. Zwaartekracht speelt geen rol bij het vervoeren van voedsel van de bek via de slokdarm naar de maag. Hierdoor kan een hond dan ook staand eten of drinken, met het hoofd omlaag.

Bovenaan de maag zit een nauwe ring van spieren, cardia genaamd, die zich opent om voedsel binnen te laten. De maag is een reservoir, waarin voedsel wordt opgeslagen en geleidelijk wordt doorgelaten naar de dunne darm. De maag is relatief groot, waardoor het ideaal is voor een dier als een hond, dat zich voedt op het moment dat er voedsel onder handbereik is en aas eet. Wanneer er voedsel aanwezig is, zullen wolf en vaak ook hond meer eten dan nodig is. De maag heeft een behoorlijke capaciteit om uit te zetten en kan tussen de 100 tot 250 ml inhoud bevatten per één kg lichaamsgewicht. De maag van een hond van 30 kg kan dus uitzetten om 3 tot 7,5 liter te kunnen bevatten! Cellen in de maag liggen tussen een grote hoeveelheid klieren, diep verankerd in de vouwen van de maagwandbekleding. In de maag worden zoutzuur en enzymen onder controle van gastrointestinale (maagdarmkanaal) hormonen uitgescheiden. Maagzuur start het proces van chemische vertering en doodt tevens organismen die niet in het lichaam horen. De maagwandbekleding beschermt de maag tegen het zuur door een laag van slijm en chemische stoffen, prostaglandinen genaamd. Als de prostaglandineproductie omlaag gaat of is beschadigd, zal de maag kunnen gaan ontsteken en kunnen er zweren ontstaan. Spiergolven in de maag mixen en kneden het voedsel ter afbraak, voordat het voedsel doorgaat naar de darmen. Deze peristaltische contracties (samentrekkingen) helpen met het passeren van voedsel vanuit maag naar duodenum (twaalfvingerige darm). Onderin de maag zit wederom een ring van spieren, de maagportier genoemd, die met intervallen opent om voedsel te laten passeren naar de darmen.

De darmen vormen het achterste deel van het verteringsstelsel en zijn een belangrijk onderdeel van het immuunsysteem. Een variëteit aan ontstekingsziekten en voedselgevoeligheid wordt geassocieerd met een verkeerde reactie van het immuunsysteem. Dat is een belangrijke reden waarom de darmen zo ontzettend belangrijk zijn voor een goede gezondheid. De darmen bestaan uit de dikke en de dunne darm. Hier wordt de vertering voltooid en worden voedingsstoffen geabsorbeerd. In de dunne darm worden eiwitten, vetten en koolhydraten uit voedsel afgebroken tot hun kleinste deeltjes, namelijk vetzuren, aminozuren en simpele suikers. Dit proces wordt voornamelijk uitgevoerd door verteringsenzymen die worden uitgescheiden door de alvleesklier en de lever, maar wordt ook geholpen door nuttige bacteriën in de darmen. De bekleding van de dunne darm (mucosa) is bezaaid met microscopisch kleine, op vingers lijkende deeltjes, villi genaamd. Hiermee worden voedingsstoffen uit voedsel geabsorbeerd in de bloedbaan. Iedere gebeurtenis die de villi tijdelijk of permanent beschadigt, of waarmee de natuurlijke balans van verteringsbacteriën wijzigt, zorgt ervoor dat de vertering van slag raakt en kan klachten geven bij je hond.

Onverteerd materiaal passeert vanuit de dunne darm verder naar de dikke darm. De dikke darm absorbeert water in het lichaam en voert het residu (overblijfsel) af. Een middelgrote hond van 20 kg neemt gemiddeld 2,7 liter vloeistof per dag op, bestaande uit water, voedsel, speeksel, maagsappen en verteringsuitscheidingen. De darmen absorberen dit normaal gesproken bijna allemaal. Als in dit proces iets niet goed gaat, zien we diarree bij de hond. Uiteindelijk wordt het residu doorgegeven als feces (ontlasting) via het rectum (endeldarm) naar de anus. De darmen staan, technisch gezien, in direct contact met de buitenwereld en worden daardoor blootgesteld aan een enorme variëteit aan uitdagingen, zoals ziektekiemen, parasieten, gifstoffen, onverteerbaar materiaal en andere zaken. Van groot belang dus dat deze goed werken!

De pancreas (alvleesklier) en de lever zorgen daarnaast voor vitale ondersteuning in het verteringsproces. Het voedsel wordt mechanisch verteerd in de maag, waarna het passeert naar de twaalfvingerige darm. Hier vindt chemische vertering plaats. Dit proces wordt uitgevoerd door enzymen, die het voedsel in kleine onderdeeltjes breken. Deze  kunnen vervolgens worden gebruikt door de lichaamscellen voor energie. Het merendeel van deze verteringsenzymen wordt geproduceerd in de pancreas. De pancreas staat in verbinding met de twaalfvingerige darm en krijgt op deze manier verteringsenzymen binnen. De lever produceert gal, wat wordt opgeslagen in de galblaas. Gal helpt bij het verteringsproces door vetten af te breken, die dan weer kunnen worden geabsorbeerd door het lichaam. Daarnaast helpt de lever met het verwijderen van toxinen (gifstoffen) uit de bloedbaan.

Gemakkelijk toepasbare adviezen en ervaring uit de praktijk

Het maagdarmkanaal is dus een ingewikkeld systeem in het lichaam, maar van vitaal belang voor het gezond functioneren van de hond. In de (natuurgeneeskundige) praktijk zien we veel honden met spijsverteringsklachten en maagdarmklachten die direct voortkomen uit een niet goed werkend verteringsstelsel. Te denken valt aan misselijkheid, braken, diarree, constipatie (verstopping) en winderigheid, maar problemen met het immuunsysteem in de darmen kunnen ook aanleiding geven tot bijvoorbeeld huidproblemen, jeuk, oorontsteking, vachtproblemen, anaalklierproblemen en gewrichtsproblemen.

Wat kan je zelf doen?

Je wilt natuurlijk dat je hond zo gezond mogelijk is, blijft of wordt. Hoe kan je nu de gezondheid van je hond optimaliseren? Omdat het immuunsysteem voor een groot deel in de darmen zit, heeft voeding hier veel invloed op. Gezondheid begint in de darmen en een gezonde voeding zorgt daarom voor een goed werkend immuunsysteem. Maar wat is nu een goede voeding en hoe weet je wat goed is voor jouw hond? Stap 1 is om gewoon eens te gaan kijken op het etiket. Wat staan daar allemaal voor ingrediënten op? Wat zit er allemaal in de voeding die je jouw hond geeft? Weet je allemaal wat het is? Staan er namen op die je niet kent? Bekijk het eens, schrijf eens op wat je niet kent, denk daar eens over na, zoek de ingrediënten eventueel eens op. Je bewust worden van wat je nu eigenlijk voert is een goed begin!

Maar dat is natuurlijk niet alles. Ook fysieke, mentale en emotionele uitdaging speelt een grote rol voor een gezond immuunsysteem. Probeer iedere dag de frisse lucht in te gaan met je hond, laat hem of haar liefst los, speel spelletjes of daag je hond uit met hersenwerk of training, maar zorg er ook voor dat er genoeg ruimte is voor rust. Want ook dat is heel belangrijk voor een gezonde hond!

Wat is het resultaat van bovenstaande adviezen?

“Eat well, play hard, get outside and have fun!” Een mooie zin van een Amerikaans dierenarts, die de kern van een sterk immuunsysteem verwoord. Met behulp van voeding, beweging, mentale uitdaging en ontspanning, allemaal afgestemd op jouw specifieke hond, kan jouw hond in balans worden gebracht. Eenmaal in balans kan het immuunsysteem en dus de gezondheid floreren. Dat is wat we allemaal willen, een gezonde hond, die goed in zijn vel zit! Heeft jouw hond helaas last van bovenstaande klachten, dan is het zaak op zoek te gaan naar de oorzaak van het probleem. Waarom heeft jóuw hond déze klachten? Op die manier kan er gericht worden gezocht naar een oplossing.

Heb jij een hond met klachten of wil je advies op maat? Maak direct online een afspraak.

Dit is deel 1 in de serie “De Hond & Het Immuunsysteem”. Het volgende artikel in deze artikelenreeks gaat over de hond in vergelijking tot de wolf. Later wordt er dieper ingegaan op hoe het immuunsysteem in de darmen nu precies werkt én wat eraan gedaan kan worden. 

By | 2018-08-08T14:34:38+00:00 12 september, 2017|Categories: Hond|Tags: , , , |0 Comments

About the Author:

Charlotte Olsthoorn (1988) is veterinair natuurgeneeskundig therapeut, psychologe en gespecialiseerd in mens-dier relaties. Welkom op charlotteolsthoorn.nl! Dit platform gaat helemaal over (natuurlijke) gezondheid. Hier vindt je blogs over een natuurlijke leefstijl voor jou en je dier, maar ook foto's, video's, de leukste producten en online trainingen. Liever persoonlijk contact? Stuur dan een email naar info@charlotteolsthoorn.nl of bel naar 06-51866009.

Leave A Comment

Bel voor een afspraak!